Ημερίδα με θέμα: «Η Γερμανική Κατοχή στην Έδεσσα και η Πυρκαγιά στο Βαρόσι (1944): Ιστορία, Μνήμη και Κληρονομιά»

Ο Φιλοπρόοδος Σύλλογος Έδεσσας «Μέγας Αλέξανδρος», σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Έδεσσας, διοργανώνουν ιστορική ημερίδα με τίτλο: «Η Γερμανική Κατοχή στην Έδεσσα και η Πυρκαγιά στο Βαρόσι (1944): Ιστορία, Μνήμη και Κληρονομιά».
Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2025, θα ξεκινήσει στις 10 το πρωί στο Παρθεναγωγείο Έδεσσας, και έχει ως στόχο να φωτίσει ένα λιγότερο γνωστό αλλά καθοριστικό γεγονός της τοπικής μας ιστορίας. Για πρώτη φορά θα παρουσιαστούν νέα ιστορικά στοιχεία και ντοκουμέντα, που αφορούν την καταστροφική πυρκαγιά στο Βαρόσι και τα γεγονότα της 12ης Σεπτεμβρίου 1944, κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής.
Την ημερίδα προλογίζει ο Δήμαρχος Έδεσσας κ. Γιάννης Τσεπκεντζής. Θα μιλήσουν:
Στράτος Δορδανάς, Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γρηγόρης (Άκης) Γκωτσίου, Χρήστος Καθρέπτης, Δημήτρης Βάλτσης, Αποστολία Μαλαδάκη, Γιάννης Χατζηπέγιου, Βαγγέλης Κυριακού. 

Ακόμη θα παρουσιαστούν προφορικές ιστορίες και συνεντεύξεις με Εδεσσαίους και Εδεσσαίες που έζησαν εκείνα τα γεγονότα.
Η εκδήλωση επιδιώκει να συμβάλει στη διάσωση της συλλογικής μνήμης και να αναδείξει την ιστορική και πολιτισμική κληρονομιά της Έδεσσας, δίνοντας φωνή στους ανθρώπους και τις ιστορίες που χάθηκαν μέσα στον χρόνο.
Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης, την παραμονή της ημερίδας, την Παρασκευή 12 Σεπτεμβρίου 2025, στην Αγία Παρασκευή (πίσω από την Αγία Σκέπη) στις 7 το απόγευμα, θα τελεστεί μνημόσυνο υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των συμπολιτών μας, που έχασαν τη ζωή τους από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής, κατά την πυρπόληση της συνοικίας του Βαροσίου. Θα ακολουθήσει ξενάγηση την παραδοσιακή συνοικία Βαρόσι από τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Βαρόσι» Έδεσσας και την κα Μπέτυ Φράγκου.
Ως ελάχιστος φόρος τιμής θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια αναθηματικής πλάκας με τα θύματα του Βαροσίου από την πυρκαγιά που προκάλεσαν οι Γερμανοί κατά την αναχώρηση τους από την Έδεσσα.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Παρασκευή 12/9/2025

19:00 «Μνημόσυνο Μνήμης και Τιμής – Βαρόσι 1944».

● Μνημόσυνο για την ανάπαυση των ψυχών των νεκρών στο Βαρόσι το 1944 στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής (όπισθεν Αγ.Σκέπης).

19:30 «Στα βήματα του Βαροσίου: Σιωπηλές αυλές, ζωντανές μνήμες».

● Περιήγηση και ξενάγηση στην παραδοσιακή συνοικία Βαρόσι από την πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου «Βαρόσι» Έδεσσας, κα Μπέττυ Φράγκου.

Σάββατο 13/09/2025

10:00 – 10:20 | Εναρκτήριες Ομιλίες

● Χαιρετισμός του Προέδρου του Φ.Σ.Ε. «ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ», κου Ιωάννη Κίτκα.

● Χαιρετισμός του Δημάρχου Έδεσσας, κου Ιωάννη Τσεπκεντζή.

1η Συνεδρία: Η Κατοχή και η Καταστροφή (10:20 – 11:10)

● «Η Πέλλα στη μέγγενη της γερμανικής κατοχικής βίας, 1941- 1944.

Στράτος Δορδανάς.

● «Γερμανική κατοχή: η καθημερινότητα στην Έδεσσα».

Ιστορική αναδρομή στις συνθήκες ζωής της πόλης την περίοδο 1941–1944. Γρηγόρης (Ακης) Γκωτσίου.

● 11:10 – 11:30 | Διάλειμμα.

2η Συνεδρία: Το Βαρόσι πριν και μετά την πυρκαγιά.

(11:30 – 12:30)

● «Αναδρομή στο παρελθόν». Μια περιδιάβαση στη γειτονιά που χάθηκε» (βίντεο).

Παραγωγή ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΒΑΡΟΣΙ» ΕΔΕΣΣΑΣ Μουσική επένδυση: Λάκης Σαμαράς.

● «Η πυρκαγιά στο Βαρόσι το 1944: Ιστορικά δεδομένα και ερμηνείες».

Ανάλυση των περιστατικών που οδήγησαν στην καταστροφή της ιστορικής συνοικίας. Χρήστος Καθρέπτης.

● «Οι επιζώντες αφηγούνται: Η εμπειρία της πυρκαγιάς».

Προβολή βίντεο με συνεντεύξεις και προσωπικές μαρτυρίες.

Επιμέλεια, σχολιασμός: Κατερίνα Αθανασίου.

● 12:30 – 12:50 | Διάλειμμα.

3η Συνεδρία: Επιπτώσεις και ανθρώπινες απώλειες. (12:50 – 13:40)

● «Η Έδεσσα κατεστραμμένη (1944)».

Αρχειακά τεκμήρια που αποτυπώνουν την καταστροφή του αστικού ιστού. Γιάννης Χατζηπέγιου.

● Ο κατάλογος των Θυμάτων.

Ανάγνωση ληξιαρχικών πράξεων θανάτου: Κυριάκος Κωφίδης.

● «Ο ανθρώπινος φόρος της Κατοχής και της πυρκαγιάς: Θύματα και αντίποινα».

Καταγραφή θυμάτων και μαρτυρίες οικογενειών που επλήγησαν από την πυρκαγιά και τις εκτελέσεις. Δημήτρης Βάλτσης

ΔΗΜΟΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Φ.Σ.Ε. «ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ»